2026 жылғы 19 ақпанда Алматыдағы Қазақ ұлттық қыздар педагогикалық университетінде (QyzPU) Қазақстан білім беру жүйесі үшін шынымен маңызды оқиға болды. Мұнда инновациялық KazChessLab зертханасы салтанатты түрде ашылды және «Шахмат педагоги» Minor бағдарламасының алғашқы 25 түлегіне сертификаттар табысталды.
Рәсімге Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек, Қазақстан шахмат федерациясының президенті Тимур Турлов, университет ректоры Бейбіткүл Кәрімова, ҚШФ бірінші вице-президенті Дәрмен Сәдуақасов және федерацияның атқарушы директоры Гүлмира Дәулетова қатысты. Құрметті қонақтар символдық лентаны қиып, жаңа кеңістік бойынша экскурсия өткізді және елдегі мектептерде шахматты дамыту жөніндегі ұзақ мерзімді жоспарлардың символы ретінде уақыт капсуласын салды.
KazChessLab — бұл жай ғана шахмат тақталары бар бөлме емес. Зертхана заманауи шахмат клубын, әдістемелік орталықты және мұғалімдерді даярлау алаңын біріктірді. Оны Қазақстан шахмат федерациясы жабдықтады, ал университет стратегиялық базаны ұсынды. Мұнда мастер-кластар, ғылыми семинарлар, студенттердің практикалық сабақтары және жаңа оқу бағдарламаларын әзірлеу өткізіледі. Негізгі мақсат — бастауыш мектепте шахматты кәсіби деңгейде оқытатын білікті педагогтарды даярлау.
Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек сөз сөйлеуінде қазіргі заманда интеллектті дамыту құралдарын білім беру жүйесіне енгізудің маңыздылығын ерекше атап өтті.
«Қәзіргі таңда цифрландыру, жасанды интеллект дәуірінде ең үлкен мәселе ол жалпы адамдардың зияткерлік әулеуеттеріннің әлсіреуі. Және де зейінділік мәселесі, яғни, ақпарат өте көп, жүйелі түрді ойлау білу, абстракт ойлау білу қабілеті әлсіреп келе жатыр. Ол кәдімгідей де бірнеше күн зерттеулермен дәліндеген. Сондықтан, шахматы ойының бір ерекшелігі балаларды, кез келген, ересек адам болсын, кез келген адамды жүйелікке үйретеді. Бір нәрсе ойлау, бір нәрсеге бір фокус ұстау. Бұл өте маңызды. Әсіресе біздің жас өспіріміздерге жас болғанға бұл өте маңызды. Қасиет, қабілет, икемділікке де айтуға да болады. Бес жоғары оқу орнының негізінде осындай арнайы шахмат ұстазы, Minor бағдарламары енгізілді»
Қазақстан шахмат федерациясының президенті Тимур Турлов көп жылдық жұмысты қорытындылап, зертхананың ашылуын сапалы жаңа кезең ретінде бағалады.
«Қазақстандық шахматтар осыған бірнеше жыл дайындалды және бүгін олар ұлттық білім беру жүйесінде өз орнын алды. Біз алғашқы 25 шахмат педагогуна диплом табыстадық. Қазақстан тарихында мұндай бұрын болмаған сияқты. Бұл жас мамандар балаларға ойын ережелерін ғана үйретпейді, оларға интеллектуалдық өсу әлеміндегі тәлімгер және жол көрсетуші болады. Бірақ біз одан әрі жүргіміз келеді. Сондықтан елдегі алғашқы жаңа форматтағы шахмат құзыреттілік орталығы — KazChessLab іске қосылуда, мұнда шахматты оқытудың үздік әдістемелері сынақтан өткізіліп, жетілдіріледі. Заманауи инфрақұрылымның, күшті педагогикалық мектептің және мемлекеттік қолдаудың мұндай синергиясы Қазақстандық шахматтар мен шахматтық білім беруді мүлде басқа деңгейге көтереді деп сенемін», — деді Тимур Турлов.
ҚШФ-тың білім беру бастамаларын жүзеге асыруға жауапты бірінші вице-президент Дәрмен Сәдуақасов мұғалімдерді даярлаудың жүйелі жүйесінсіз шахматты бүкіл ел мектептеріне ауқымды енгізу мүмкін емес екенін атап өтті.
«Біз үшін мектептерге шахмат енгізу бағдарламасын жүзеге асыру — басты басымдық. Тиімді жүзеге асыру үшін мұғалімдерді жүйелі даярлау қажет, бұл өте терең, байыпты әдістемелік қолдауды талап етеді. Ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбекке, QyzPU-ға KazChessLab ашу бастамасын қолдағаны үшін өте ризамыз, бұл әдістемелік жұмысты жүйелі деңгейде ұйымдастыруға мүмкіндік береді», — деді Дәрмен Сәдуақасов.
Бұл жобаның тарихы бүгіннен әлдеқайда бұрын басталған. 2025 жылғы 30 қаңтарда QyzPU мен Қазақстан шахмат федерациясы стратегиялық серіктестік туралы келісімге қол қойды. 2025 жылғы наурызда университетте гроссмейстер Гүлмира Дәулетова мен Азия чемпионкасы Ксения Балабаеваның қатысуымен шабыттандыратын дәріс өтті. Жазда жеті өңірден 38 мұғалім біліктілікті арттыру курстарынан өтіп, үшінші сыныптарда шахмат оқытуға құқық алды. Ал 2025 жылғы қыркүйекте зертхананы III Халықаралық «Білім берудегі шахматтар» конференциясында FIDE халықаралық сарапшылары жоғары бағалады.
Қазір шахмат 20 өңірдегі 1500 мектепте оқытылады — бұл бастауыш сыныптардағы 60 мыңнан астам оқушы. 2023–2027 жылдарға арналған Шахматтарды дамытудың кешенді жоспарының мақсаты (2027 жылға қарай 1400 мектеп) мерзімінен бұрын орындалды. «Шахмат педагоги» бағдарламасы жеті педагогикалық жоғары оқу орнында іске қосылды, онда 200-ден астам студент оқиды. Ал 2026 жылды FIDE білім берудегі шахматтар жылы деп жариялады — Қазақстан осы жаһандық қозғалыста жетекші позициялардың бірін нық ұстап тұр.
Алғашқы 25 сертификатталған педагог — бұл жай ғана түлектер емес. Енді Қазақстанда бастауыш сыныптарда шахмат сабақтарын кәсіби жүргізе алатын мамандар пайда болды. Өйткені бұл ойын тек есептеу мен есеп шығаруды ғана емес, стратегиялық ойлауды, зейінді шоғырландыруды, шешімдердің салдарын алдын ала есептеуді және шағын жеңістерге қуануды дамытады. Осы дағдылар адам өмір бойы қалады. Ал енді Қазақстанда оларды жүйелі және кәсіби түрде бере алатын мамандар бар.
_140_110.webp)
