Фото: info.homsters.kz
Қазақстан Ұлттық банкінің төрағасы Тимур Сүлейменов елдегі ипотекалық несиелеу жағдайына қатысты пікір білдірді. Оның айтуынша, Ұлттық банк басшысы ретінде азаматтарға жеке қаржылық шешімдер бойынша тікелей кеңес беру дұрыс емес. Дегенмен қазіргі нарықтық ахуал белгілі бір қорытынды жасауға мүмкіндік береді, деп хабарлайды Ult.kz тілшісі.
Ұлттық банктің ескертуі
Сүлейменовтің сөзінше, бүгінде пайыздық мөлшерлемелердің жоғары болуы несие мен ипотека рәсімдеуді тиімсіз етеді. Ол инфляция деңгейі төмендеген сайын базалық мөлшерлеме де біртіндеп азаятынын атап өтті. Бұл өз кезегінде екінші деңгейлі банктердің пайыздық ставкаларына әсер етіп, ипотеканың қолжетімділігін арттырады.
«Нарықтық мөлшерлемелер жоғары тұрған кезеңде несие мен ипотеканы рәсімдеуге асықпаған жөн. Инфляция бәсеңдеген сайын базалық мөлшерлеме де, банктердің пайыздары да төмендейді. Сондықтан қаржылық шешімді сәл кейінге қалдырып, қолайлы кезеңді күткен дұрыс», – деді Ұлттық банк төрағасы.
Ұлттық банк басшысы азаматтарға жеке қаржылық шешімдер бойынша тікелей кеңес берудің дұрыс еместігін атап өткенмен, қазіргі ахуалдың ипотека мен несие алуға қолайсыз екенін ашық айтты. Оның пікірінше, жоғары инфляция мен соған сәйкес жоғары базалық мөлшерлеме кезеңінде қарыз алу – қаржылық жүктемені арттырумен тең.
Қазіргі таңда базалық мөлшерлеме 18 пайыз деңгейінде сақталып отыр. Бұл банктердің ипотекалық өнімдеріне тікелей әсер етіп, пайыздық мөлшерлемелерді қымбаттатып отыр. Сүлейменовтің айтуынша, инфляция баяулаған сайын базалық мөлшерлеме де төмендейді, ал бұл ипотеканың біртіндеп қолжетімді болуына жол ашады. Сондықтан нарықтық жағдай жақсарғанға дейін күту – ең ұтымды шешім.
2026 жылғы ипотекалық бағдарламалар
2026 жылы ипотекалық бағдарламалар бұрынғыдай жаппай сипатта болмайды. Мемлекет пен қаржы институттары нақты әлеуметтік және кәсіби топтарға бағытталған өнімдерді алға шығармақ. Әр бағдарламаның өз талаптары, шарттары мен жинақ жүйесіне негізделген тетіктері болады.
Негізгі күтіліп отырған бағдарламалар қатарында:
«Наурыз» және «Наурыз жұмыскер» – көктемде іске қосылады, кеңейту нұсқалары қарастырылуда;
«7-20-25» – бағдарламаға қосымша қаржы бөлу жоспарланған;
«Ұмай» – әйелдерге арналған жаңа ипотекалық өнім;
«Жасыл ипотека» – энергия үнемдейтін, экологиялық талаптарға сай тұрғын үйлерге арналған.
Сарапшылардың ортақ пікірі – ипотекаға дайындықты бүгіннен бастау қажет. Ол үшін жинақ депозитін ашу, ресми табысты растау, несие тарихын ретке келтіру және ай сайынғы төлемді алдын ала есептеу маңызды.
Баға қалай өзгереді?
Сараптамалық бағалауларға сәйкес, тұрғын үй бағасы күрт өсіп те, айтарлықтай төмендеп те кетпейді. Өсім таңдамалы сипат алады:
өтімді, сұранысы жоғары жобаларда баға өсуі мүмкін;
орта сегментте баға тұрақталады;
шамадан тыс қымбаттаған нысандарда түзету ықтимал.
Мадина Болатханқызының айтуынша, бағаның төмендеуіне негіз жоқ. Бұған жоғары пайыздық мөлшерлемелер, ипотекалық талаптардың қатаңдауы, комиссиялық төлемдердің артуы және құрылыс материалдарының қымбаттауы себеп.
2026 жылдан бастап құрылыс компаниялары 16 пайыз ҚҚС төлеуге міндеттеледі. Бұл девелоперлердің баға саясатына әрқалай әсер етеді: біреулері бағаны 5–8 пайызға көтеруі мүмкін, енді біреулері табыстылығын қысқартып, бағаны ұстап тұруға тырысады. Әлсіз компаниялар болса, сатып алушы тарту үшін жеңілдіктерге жүгінеді.
Сонымен, ҚҚС енгізілуі нарықта күрт күйзеліс емес, кезең-кезеңімен бейімделу процесін қалыптастырады. 2026 жыл – тұрғын үй нарығы үшін сабыр, есеп және қаржылық дайындықты талап ететін жыл. Баға арзандайды деп үміттенуден гөрі, мүмкіндікті дұрыс бағалап, ұзақ мерзімді шешім қабылдау маңызды.
