Шымкентте екі ірі халықаралық шахмат турнирі аяқталды: ересектер арасындағы айналмалы KazChess Masters Nauryz 2026 және Қазақстан Балалар кубогының 1-кезеңі — «Д. Ә. Қонаев-2026 мемориалы». Бұл туралы Қазақстан шахмат федерациясының баспасөз қызметі хабарлайды.
Басты кейіпкер — 13 жастағы Данис Қуандықұлы болды. Ересектер турнирінде жас шахматшы рейтинг бойынша 10-орында тұрды (2386). Оның қарсыластарының арасында рейтингтері 2639-дан 2683-ке дейінгі бес шетелдік гроссмейстер болды. 8-турда ол ақ фигуралармен турнирдің ең жоғары рейтингті қатысушысы — сербиялық гроссмейстер Алексей Саранаға (2683) қарсы ойнады.
Партия драмалық өтті. Бір сәтте компьютер ақтардың артықшылығын +10-ға жуық бағалады. Жасы екі есе үлкен Сарана ұзақ уақыт қарсылық көрсетті. Бірақ терең эндшпильде құтқаратын жүріс таба алмай, жеңілісті мойындауға мәжбүр болды. 10-орындық біріншіні жеңді.
Бұл — нағыз сенсация. Данис — кадеттер арасындағы екі мәрте әлем чемпионы (2023 жылы U10 және 2025 жылы U12). Нәтижесінде ол 4 ұпай жинап, рейтингіне 26-дан астам ұпай қосты және 1,5 миллион теңге жүлде алды. Саранадан басқа бірнеше гроссмейстермен тең түсіп, соңғы турда да ұпай жинады.
KazChess Masters Nauryz 2026 турниріне 10 шахматшы қатысты: бес шетелдік және бес қазақстандық. Біздің қатысушылар — таза жастар: Данисқа 13 жаста, Сауат Нұрғалиевке 15, Даниял Сапенов пен Ергали Сүлейменге 17, Меруерт Камалиденоваға 20 жаста. Іс жүзінде Қазақстанның жастар құрамасы және бір қыз ойнады. Турнирдің орташа рейтингі — 2534, XII категория.
Қазақстандық қатысушылардың негізгі міндеті — әлемнің үздік гроссмейстерлеріне қарсы ойнап, тәжірибе жинау болды. Қазақстан шахмат федерациясының алдында әлемдік аренада бәсекеге қабілетті ерлер құрамасын тәрбиелеу мақсаты тұр. Топ-ойыншылармен мұндай «емтихандар» дамудың маңызды құралына айналып отыр. Данистың жеңісі ерлер құрамасының болашағы зор екенін көрсетеді.
Турнир жеңімпазы — 19 жастағы үндістандық гроссмейстер Пранав Венкатеш (2641). Ол 9 ойынның 7½ ұпайын жинап, мерзімінен бұрын 1-орынды қамтамасыз етті. Жүлдесі — 7 миллион теңге. 2-орынды өзбекстандық Шамсиддин Вохидов (6 ұпай), 3-орынды венгр Беньямин Гледура (5 ұпай) иеленді.
Толық кесте:
1. GM Пранав Венкатеш (Үндістан) — 7½ ұпай
2. GM Шамсиддин Вохидов (Өзбекстан) — 6
3. GM Беньямин Гледура (Венгрия) — 5
4. GM Хосе Эдуардо Мартинес Алькантара (Мексика) — 5
5. GM Алексей Сарана (Сербия) — 4½ 6–7. FM Данис Қуандықұлы — 4 IM Даниял Сапенов — 4
6. IM Сауат Нұрғалиев — 3½
7. IM Меруерт Камалиденова — 3
8. IM Ергали Сүлеймен — 2½
Ересектер турнирінің жүлде қоры — 25 миллион теңге. Қазақстандықтардың ешқайсысы гроссмейстерлік норма орындамағанымен, алған тәжірибесі баға жетпес.
Параллель түрде Шымкентте Қазақстан Балалар кубогының 1-кезеңі — «Д. Ә. Қонаев-2026 мемориалы» өтті. Турнирге жоспарланған 350-дің орнына рекордтық 409 қатысушы жиналды. Балалар Қазақстан, Қырғызстан, Ресей, Тәжікстан, Түрікменстан және Өзбекстаннан келді.
Жарыстар екі топта 9 тур бойынша швейцар жүйесімен, уақыт бақылауы 60+30 форматында өтті.
14 жасқа дейінгі топ (U14):
1. Ернұр Ержанұлы (Қызылорда облысы) — 8 ұпай
2. Даниал Сәтеков (Алматы) — 7,5 ұпай
3. Бибісара Ержан (Жамбыл облысы) — 7,5 ұпай (қыздар арасында үздік)
10 жасқа дейінгі топ (U10):
1. Әли Атнаш (Атырау облысы) — 8 ұпай (Бухгольц коэффициенті бойынша жеңді)
2. Санжар Толбаев (Алматы) — 8 ұпай
3. Мұхаммедғали Әбдіқайым (Астана) — 7,5 ұпай
Үздік қыз — Айару Нұрбол (Шымкент), жалпы есепте 7 ұпаймен 9-орын.
Балалар кезеңінің жүлде қоры — 4 миллион теңге. Негізгі және қосымша жас топтарында (12 және 8 жасқа дейін) жеңімпаздар марапатталды. Командалық есепте 1-орынды Шымкент-1 командасы иеленді.
Бір қалада өткен әртүрлі деңгейдегі екі турнир Қазақстан шахматындағы дайындық жүйесінің қалай жұмыс істейтінін айқын көрсетті. Балалар залының алғашқы қадамынан бастап әлемдік деңгейдегі гроссмейстерлермен айналмалы турнирге дейінгі жол нақты әрі қысқа болуы мүмкін.
13 жастағы Данис гроссмейстерлерді жеңіп жүр. Жүздеген бала Балалар кубогының кезеңінде алғашқы ірі тәжірибесін алуда. Жастар элитаға қарсы шайқаста шынығуда. Егер мұндай жұмыс осы қарқынмен жалғаса берсе, қазақстандық шахматтың әлемдік аренада тағы да үлкен серпілісі болады. Балалардағы жетістіктер бар. Енді ерлер турнирлерінің жоғары деңгейінде жетекші шахмат державаларымен тең дәрежеде күресе алатын ұрпақ қалыптасып келеді.
2026 жылдың наурызында Шымкент Қазақстан шахматының болашағы өте перспективті екенін дәлелдеді. Және ол болашақ бүгіннен басталады.
