Фото: Ашық дереккөз
Алматы қаласында 2025 жылы демографиялық өсім айтарлықтай артты. «Азаматтарға арналған үкімет» мемлекеттік корпорациясының Алматы қаласы бойынша филиалының мәліметінше, мегаполисте бір жыл ішінде 40 846 нәресте дүниеге келген. Оның ішінде 300-ге жуық егіз, ал үш отбасында үшем сәби өмірге келгені тіркелді, деп хабарлайды Ult.kz тілшісі.
Егіздердің
ең көп туылуы Алатау ауданында байқалды. Бұл ауданда 62 егіз сәби дүниеге
келген. Одан кейін Түрксіб ауданында – 45 егіз және 1 үшем, Наурызбай ауданында
– 42 егіз және 1 үшем тіркеліп, алдыңғы қатардан көрінді.
Сондай-ақ Медеу ауданында 36 егіз және 1 үшем, Бостандық
ауданында 33 егіз, Әуезов ауданында 30 егіз, Алмалы ауданында 27 егіз, ал
Жетісу ауданында 23 егіз сәби дүниеге келген.
Егіздердің ерекшеліктері
Ғалымдар егіздерді бір жұмыртқалы (идентикт) және екі
жұмыртқалы (дизиготалы) деп бөледі. Бір жұмыртқалы егіздер генетикалық тұрғыдан
бірдей болып келеді, бірақ бойы, салмағы және мінез-құлқы толықтай ұқсамайды.
Екі жұмыртқалы егіздер тұқым қуалау арқылы пайда болуы мүмкін және олардың мінез-құлқы
әртүрлі болуы мүмкін.
Полярлық егіздер – сирек кездесетін жағдай. Бір ұрық бір
жасушадан екіге бөлініп, тірі егіздерге айналуы мүмкін. Ғалымдар бұл құбылыстың
нақты механизмін әлі толық түсіндіре алмай отыр. Статистикалық деректерге
сәйкес, әр 1000 жүктіліктің үшеуі бір жұмыртқалы егізге әкеледі. Кейде әр
жұмыртқаны әр түрлі әкеден ұрықтандыру жағдайлары да тіркеледі.
Егіздердің мінез-құлқы бір-бірінен өзгеше болады, бірақ
олар бір-бірімен тығыз қарым-қатынаста болады. Бұл құбылысты психология ғылымы
эмпатия деп сипаттайды. Бір-бірінің ойы мен сезімдерін алдын ала сезіну –
кездейсоқтық емес. Ғалымдар бұл қасиетті экстрасенсорлық қабілетпен
шатастырмайды, себебі егіздер бір-бірімен көп уақыт өткізгендіктен, өзара
ақпарат алмасу деңгейі жоғары болады.
Демографиялық және әлеуметтік мәні
Егіздер мен үшемдер – қоғам үшін ерекше құндылық. Бірден
үш немесе төрт нәрестені өмірге әкелген аналарға көрсетілетін мемлекеттік
қолдау олардың әлеуметтік жағдайын жақсартып қана қоймай, демографиялық өсімге
де ықпал етеді. Қазіргі таңда жаңа туған балаға берілетін біржолғы жәрдемақы
мөлшері: бірінші, екінші және үшінші балаға – 38 АЕК, ал төртінші және одан
кейінгі балаларға – 63 АЕК. Егіздер, үшем немесе төртем туылған жағдайда, жәрдемақы
әр балаға жеке төленеді.
Алматы қаласы соңғы жылдары республика көлемінде
егіздердің дүниеге келу көрсеткіші бойынша тұрақты түрде алдыңғы қатарда тұр.
Ғылыми зерттеулерге сүйенсек, бұл құбылыстың генетикалық, биологиялық және
әлеуметтік себептері бар. Егіздер мен үшемдер – отбасы мен қоғам үшін ерекше
бақыт, ал оларға көрсетілетін дұрыс қолдау демографияны дамытуға қосымша үлес
қосады.
Бала тууын тіркеу
Айта кету керек, қазіргі таңда баланың тууын тіркеу бірнеше
тәсіл арқылы жүзеге асырылады. Қызметті проактивті форматта рәсімдеуге болады:
бала дүниеге келгеннен кейін бір тәулік ішінде ананың телефон нөміріне 1414
қысқа нөмірінен қажетті деректерді сұрататын құттықтау SMS-хабарлама жолданады.
Сонымен қатар, екінші деңгейлі банктердің мобильді қосымшалары, электронды
үкімет порталы және Халыққа қызмет көрсету орталықтары арқылы да тіркеуге
мүмкіндік бар.
Мемлекет тарапынан жаңа туған балаға берілетін біржолғы
жәрдемақы мөлшері де белгіленген. Бірінші, екінші және үшінші балаға 38 айлық
есептік көрсеткіш (АЕК), ал төртінші және одан кейінгі балаларға 63 АЕК
төленеді. Егіздер, үшем немесе төртем дүниеге келген жағдайда, жәрдемақы әр балаға
жеке-жеке қарастырылады.
Айта кетейік, Алматы қаласы соңғы жылдары республика
көлемінде егіздердің дүниеге келуі бойынша жоғары көрсеткіштерді тұрақты түрде
сақтап келеді.
